LIWUNG (MANGLE)

Fitria Puji Lestari 

            Aduh... jangar! Kudu kumaha atuh ieu téh? Kuring nutupan beungeut ku dampal leungeun. Beungeut dua jalma nu dipikacinta laju kokolébatan deui dina pikiran, ‘ménta ka bapa manéh ari teu boga duit téh’ sora indung kuring jejelengengan kana ceuli. ‘Dagang téh keur tiiseun’ sms ti bapa kuring asa ngajeblag dina kongkolak mata. Gap kana dompét, dibukaan deui, dikotéktak ungal pésakna, eusina angger kénéh, Kartu Tanda Penduduk, Kartu Tanda Mahasiswa jeung foto indung bapa kuring. Ah… bet kawas nu teu éling, geus puguh tatadi gé  eweuh duitan.

Rét  kana jam tangan. Tétéla jarumna geus nunjuk kana pukul tilu leuwih saparapat, masih saparapat jam deui der ujian téh. Kuring mukaan deui buku. Ngajejel-jejelkeun mangpirang-pirang téori kana sirah nu geus sumpeg. Sasatna dibelél-belélkeun panon ogé sangkan kuat macana, tapi nu katempo téh kalah sms ti bapa kuring jeung saldo di ATM nu korédas. Tuluy wéh sagala narémbongan. Listrik  nu can dibayar. Tugas nu can di print. Buku nu can dibeuli. Sagala rupa nu kudu diduitan  pabaliut asup kana uteuk nu geus pajurawet.  Gerewuk beuteung kuring disada. Beuteung téh tara ngarti kana kaayaan deuih, tara hayang apal kana duit nu keur seuseut. Rék boga, rék teu boga angger méménta dieusian.

“Héh ngapalkeun atawa ngalamun! Hayu asup, dosénna geus aya,” ceuk Linda nepak taktak kuring.

Kuring ngarénjag, reuwas naker. Nyéh kuring imut ka Linda, tuluy nuturkeun manéhna asup ka kelas.

Sapuluh soal éséy jaba anakan deuih. Awak kuring ngaleleper, tuur nyorodcod, leungeun ngageter asa teu kuat nulis gé. Lain alatan ku geumpeur ujian teuing jigana mah, tapi bakat ku lapar, kawantu beuteung téh kakara manggih cai hérang wungkul basa isuk. Sirah lenglengan. Kuring maksakeun maca soal, tapi aksara téh asa teu caricing. Jiga nu keur acleng-aclengan bari cicirihilan, nyengseurikeun kuring nu keur katalimbeng. Nu dibaca ku kuring sapeupeuting ngariles teuing kamana. Kuring geus teu bisa mikir. Sirah kuring panas, asa ngagolak, jigana lamun neundeun endog atah di luhureunana gé bakal asak da. Kuring pasrah basa ngumpulkeun lembar jawaban téh, nu dieusian ukur sababaraha siki, éta gé asa teu puguh, asa ngalantur kamana-meni.

Datang ka kosan, kuring tuluy nyuksrukeun manéh kana kasur nu teu wawuh ka ranjang. Kabingung asa meulit jajantung, mangpéngkeun sasemplék haté ka jurang guligah nu panglungkawingna. Kuring baluweng, teu apal kudu kumaha pilampaheun. Kabisa téh ukur ceurik cumalimba. Meni hayang sapokpokeun ngomong ka indung kuring yén kuring teu boga duit, ngabéjakeun bapa nu teu bisa transfer. Yakin bakal ngusahakeun indung kuring mah najan enya meunang tibeberegég ngaya-ngayakeun duit nu eweuh. Nepi ka sok teu sirikna hulu dijieun suku, suku dijieun hulu. Gagalapakan unjam-injeum kaditu kadieu. Ngan atuh kitu mah sarua wé jeung ngahihileudan. Nyiar-nyiar pinapsueun indung kuring. Ngahurungkeun seuneu di imah. Kacipta harénghéng di imah téh, ngadéngé indung bapa kuring  hoghag. Pahereng-hereng.

HP kuring ngirilik, aya sms ti adi kuring nu sarua ogé keur sakola, ngumbara di lembur batur.

“Téh mamah jeung Bapa can ngirim eung! Rék ngasms éra, Tétéh aya kénéh bekel? Injeum heula lah, geus saminggu yeuh puasa daud!”

Baku adi kuring mah, nga-sms téh pasti keur teu boga duit. Tara ngahajakeun nga-sms lamun aya kénéh bekelna mah da. Jempol kuring tuluy lincah luluncatan dina keypad HP nu layarna hitam putih, ngabalesan sms-na .

“Alus lah, teu boga bekel téh, cingcirining kudu ngajalankeun puasa sunah!”

HP dialungkeun kana kasur. Teu dipaliré sorana nu ngirilik deui. Geus yakin éta mah sms ti si Dadan adi kuring, nu pastina merenyéng hayang nginjeum duit. Heuh… sidik kuring gé teu boga. Hampura Dan sing sabar wé heula. Percaya wé ka Nu ngatur rejeki, bet cakcak nu hirupna ngadaplok dina témbok gé bisa meunang dahareun anu ngapung. Kawasa Pangéran mah.

Kuring muka dompét nu lépét, poto indung jeung bapa kuring anteng diteuteup. Poto basa keur papada ngora. Indung kuring masih  katingali geulis, jigana budakna gé kakara lanceuk kuring wungkul, can reney dalapan jiga ayeuna. Mun ningali saliwatan dina poto ieu mah jiga nu ayem tingtrim kulawarga téh, moal aya nu nyangka yén indung bapa kuring téh rumah tanggana awét rajét.

“Lamun teu karunya ka maranéh mah, Mamah mah geus hayang pipirakan jeung bapa manéh téh Win!” Ceuk indung kuring dina hiji peuting bari anger jongjon ngajérékjék ngaput baju pesenan.

Kuring ukur ngaheruk teu lemék. Aya nu nyugak kana haté, nembus parat kana rasa. Dina dada karasa peurih.

“Karunya ka maranéh bisi ngarasa éra ku batur, pédah teu boga kulawarga nu sampurna!” Pokna deui bari tetep teu ngeureunkeun mesin kaputna.

Satuluyna indung kuring nyaritakeun lalakon hirupna jeung bapa kuring. Cenah lain alatan bogoh kawin ka Bapa téh, ngan pédah dijujurung ku babaturanana da katingalina bageur jeung béla pisan ka indung kuring. Jigana mah indung kuring téh ambek pisan ka bapa téh pédah pedit dina urusan duit. Cenah bapa kuring téh tara surti. Inget jaman basa keur ngontrak di Jakarta cenah, basa indung kuring keur nyiram, meni ngelét hayang rambutan. Teu pira hayang meuli rambutan. Ari bébéja ka bapa kuring kalah ambek-ambekan pajarkeun téh hambur duit. Kitu deui basa keur ngurus lanceuk kuring nu harita keur leutik kénéh, tara ninggalan duit keur jajan budak. Mun budak gering ukur méré duit keur sakalieun ka puskésmas, tara dileuwihan. Teu mikirkeun yén balik ti puskésmas téh budak ningali tukang balon di jalan. Meni éra pisan cenah, asa teu boga beungeut, basa panon jalma-jalma nu di jalan neuteup indung kuring nu keur bingung ngupahan budak nu wera. Ceurik lolongséran hayang balon.  

Teuing pédah kuring budak awéwé hiji-hijina meureun. Kuring téh da sok jadi batur pakumaha indung kuring. Ti keur SMA ogé, kuring mah geus apal pisan kana bubutuh kahirupan rumah tangga. Geus milu ilubiung dina ngajejewét duit anu datangna teu matuh, tur kacida saeutikna. Kawantu ukur ngandelkeun dagangan bapa kuring jeung panghasilan tina ngaput nu teu sabaraha. Komo bapa kuring mah da adatna tibaheula gé kitu, sok cukup ku nyebut eweuh duit, tara narékahan deui.

Barudak beuki garedé, bubutuh gé beuki gedé teu bisa dipersabenan. Waragad sakola nu tuluy ngapung ka langit, karasa pisan nyekék beuheung pikeun jalma nu leutik burih jiga kulawarga kuring mah. Tapi indung kuring mah mentingkeun pisan kana atikan téh. Bébélaan tisusruk tidungdung. Dug hulu pet nyawa demi ngabiayaan sakola barudakna. Sawah warisan ti Aki gé ledis dijualan dipaké ngabiayan sakola barudakna. Emh… nuhun Mamah!

Poto téh dicium anteb naker, tuluy diteueulkeun kana dada. Ah… Mamah, Bapa kahayang mah sing runtut-raut. Masih kénéh can kabayang ari kudu pipisahan mah. Masih hayang boga kulawarga nu sampurna, keun waé hirup paspasan gé, asal tuluy ngumpul babarengan nepi ka jaga.

Jandéla kosan dibuka. Hiliwir angin kasorénakeun ngomékeun buuk kuring nu ririaban. Teu ieuh karasa niiskeun haté nu keur liwung. Lila panon kuring neuteup layung nu hibar di pucuk gunung. Sok ningtrimkeun rasa sasarina mah tapi ayeuna mah beureum layung téh bet asa jiga beureum seuneu nu ngabebela. Ngahéab panas kana dada. Nu gegerewukan dina jero beuteung can eureun. Peurih beuteung téh tatadi gé, ku kuring teu dipaliré. Kalah anteng ngawaskeun méga nu jujumplukan, aya beungeut indung jeung bapa kuring nu keur dibulen ku napsu amarah.

Cimata patingsurungkuy deui tina sela-sela panon, tuluy merebey ngalémbéréh haneut mapay pipi. Jandéla ditutup, awak disusrukeun deui kana kasur.

***

“Teu boga rasrasan! na teu karunya ka anak?” ceuk Indung kuring tipoporongos.

“ Geus dibéré ku aing ogé, tanyakeun ka Si Wina kadinyah!” walon Bapa kuring teu éléh nyereng.

“Sabaraha? Lima puluh rébu? Saminggueun? Cik mikir atuh, mahi ka naon duit lima puluh saminggueun jaman ayeuna!”

“Na da Si Wina ogé tara protés dibéré sakitu téh, kalah manéh nu riweuh, teu ngarti aing mah!” ceuk bapa kuring bari ngaléos kaluar, jelebet panto dibantingkeun

“Tos cekap Mah Wina mah, bekel mah aya kénéh, sami Dadan gé aya kénéh!” ceuk kuring semu dareuda milu cumarita.

“Gandéng Wina, kabiasaan tah ngogo ka Bapa manéh bari jeung nyiksa sorangan, geus teu kuat Mamah mah hayang diserahkeun ayeuna kénéh!”  ceuk Indung kuring tandes bari rambisak, tuluy ngaberebet asup ka pangkéng.

Kuring ngudag Indung kuring ka pangkéng, Kacida reuwas pisan basa asup ka pangkéng téh kasampak indung kuring keur ngasup-ngasupkeun baju-bajuna tina lomari kana koper. Kituna téh bari nginghak jeung teu eureun kukulutus.

“Teu guna boga salaki gé, matak jéngkél kana haté, cenah ngalawan ka salaki téh doraka, da teu bisa tuda kudu leuleuy nyanghareupan salaki jiga kitu mah. Daripada nambahan pidorakaeun mah, mending tong boga salaki sakalian! Keun waé da bisa hirup teu jeung salaki ogé!”

 Kuring ngarumpuyuk lir dipupul bayu, gep kana sukuna. “ Mah badé kamana Mah? Ulah kitu atuh Mah!” satuluyna kuring ceurik ngahinghing bari nyekel suku indung kuring pageuh. Indung kuring ngabigeug, cimatana merebey mapay pipina nu karanyos.

“Win…Wina..!” hawar-hawar kadéngé sora Yuli, satuluyna panto digegedor. Koréjat kuring hudang, laju ngusap beungeut bari teu eureun kunyam-kunyem maca istighfar. Alhamdulilah Gusti, ukur ngimpi geuning.

“Asup Yul teu dikonci!” témbal kuring semu peura, kawantu lulungu kénéh.

Gék Yuli nu geus saged maké setélan jalan-jalan diuk digigireun kuring, ”Wayah kieu saré, pamali cenah ceuk kolot baheula mah ulah sok saré sareupna!” Pokna tandes.

“Huaah… jaman modern masih percaya manéh ka pamali?” témbal téh bari heuay laju kuliat.

“Manéh mah dibéjaan téh, Win si Eva rék nraktir babaturan sakelas cenah peuting ayeuna, sukuran ulang taunna. Buru ganti baju!”

“Wah! Hayu Wina siap ditraktir hahaha!”

“Ditraktir kabeuki téh, iraha manéh nraktir Win? Minggu kamari dimuat deui lain carpon téh? Geus dicokot can honorna?” ceuk Yuli bari cengkat nangtung tuluy dangdak-déngdék dihareupeun kaca meneurkeun tiungna.

Panon kuring ngadadak buncelik “Baruk, enya kitu? Teu apal Win mah! Minggu kamari teu meuli koran tuda!”

“ Sugan téh apal!” pokna bari ngalieuk sakeudeung ka kuring tuluy dangdak-déngdék deui.

“ Yul isukan nginjeum motor nya! Dibéngsinan da!”

“ Heueuh jig geura cokot honorna! Buru ah geura ka cai kadituh, geura siap-siap anggur mah, ku barudak geus didagoan!” ceuk Yuli bari nyuntrungkeun awak kuring nu masih napel diuk dina kasur.

“ Kéla sakedeung! Rék solat magrib heula!” ceuk kuring bari cengkat tuluy néangan HP dina kasur. Sms adi kuring dibales.

“Enjing ku Tétéh ditransfer!”

Aya sms ogé ti indung kuring.

“Bapa tos transfer?”

Ku kuring dibales pondok“Tos!”

Nu ayeuna mah masih bisa dipindingan, masih bisa dihalangan seuneu nu rék ngaléntab manaskeun imah kuring téh, teuing nu engké mah. Ah.. Mamah, Bapa…!

                                                                        Pangumbaraan, Desember 2011